Ұлы ғалымдар

Бұл бөлімде жаңалықтары біздің Ғалам туралы түсінігімізді өзгерткен көрнекті қайраткерлердің өмірбаяндары ұсынылған. Бұл адамдар теориялар әзірледі, батыл эксперименттер жүргізді және табиғаттың іргелі заңдарын ашты.

Ежелгі әлем және Орта ғасырлар

• Демокрит (б.з.д. 460 ж.ш.): Барлық нәрсе бөлінбейтін бөлшектерден — атомдардан тұрады деген идеяны алғаш ұсынған ежелгі грек философы.
• Архимед (б.з.д. 287 ж.ш.): Ежелгі дәуірдің ұлы математигі және механигі. Жүзу заңын (Архимед заңы), иінтірек жұмысының принциптерін ашты және көптеген механизмдер жасады.
• Әбу Райхан әл-Бируни (973–1048): Шығыстың ұлы ғалымы. Көптеген минералдар мен металдардың тығыздығын жоғары дәлдікпен анықтады, еуропалықтардан көп бұрын Жердің Күнді айналатыны туралы болжам жасады.

Классикалық физика

• Галилео Галилей (1564–1642): Эксперименттік физиканың негізін қалаушы. Аспан денелерін бақылау үшін телескопты алғаш қолданды, Юпитердің серіктерін және инерция заңдарын ашты.
• Исаак Ньютон (1643–1727): Классикалық механиканың негізін қалаушы. Қозғалыстың үш заңын және бүкіләлемдік тартылыс заңын тұжырымдап, заманауи физиканың іргетасын қалады.
• Майкл Фарадей (1791–1867): Электромагнетизмнің «әкесі». Әлемдегі барлық электр генераторлары жұмысының негізінде жатқан электромагниттік индукция құбылысын ашты.
• Никола Тесла (1856–1943): Электр данышпаны. Айнымалы ток қозғалтқышын, көп фазалы жүйелерді және энергияны сымсыз тасымалдау технологияларын ойлап тапты.

Атом және кванттар дәуірі

• Мария Склодовская-Кюри (1867–1934) және Пьер Кюри (1859–1906): Радиоактивтілікті зерттеудің пионерлері. Радий және полоний элементтерін ашты. Мария — Нобель сыйлығын екі рет алған жалғыз әйел.
• Эрнест Резерфорд (1871–1937): Ядролық физиканың «әкесі». Атом ядросын, протонды ашты және атомның планетарлық моделін ұсынды.
• Альберт Эйнштейн (1879–1955): Кеңістік пен уақыт туралы түсінікті өзгертқан Салыстырмалылық теориясының ($E=mc^2$) авторы. Фотоэффектіні түсіндіргені үшін Нобель сыйлығының лауреаты.
• Нильс Бор (1885–1962): Атомның алғашқы кванттық теориясын жасаушы. Электрондардың неге ядроға құламайтынын түсіндірді.
• Энрико Ферми (1901–1954): Әлемдегі алғашқы ядролық реакторды жасаушы. Кванттық теория мен ядролық энергетиканың дамуына зор үлес қосты.
• Поль Дирак (1902–1984): Кванттық механиканы жасаушылардың бірі. Антиматерияның (позитронның) бар екенін болжады.
• Ханс Бете (1906–2005): Жұлдыздардың (соның ішінде Күннің) энергияны қайдан алатынын (термоядролық синтез) түсіндірген астрофизик.

Заманауи физика

• Ричард Фейнман (1918–1988): Кванттық электродинамиканы жасаушылардың бірі. Күрделі заңдарды қарапайым тілмен түсіндіру қабілетімен танымал (Фейнман диаграммалары).
• Питер Хиггс (1929–2024): Материяның массаға ие болуына жауап беретін элементар бөлшектің (Хиггс бозоны) бар екенін болжады.
• Стивен Хокинг (1942–2018): Теориялық физик және космолог. Қара құрдымдарды зерттеді және олардың «булана» алатынын дәлелдеді (Хокинг сәулеленуі). «Уақыттың қысқаша тарихы» кітабының авторы.