Балалардағы дене бұзылыстарының категориялары

«Инклюзивті білім беру» пәні бойынша оқу материалдары

Білім алуында ерекше қажеттіліктері бар балаларға қатысты бұзушылықтар және мемлекеттік қолдау көрсету
Бұл бөлімде білім алуында ерекше қажеттіліктері бар балаларға қатысты жеті түрлі бұзушылық категориялары берілген. Әрбір категория білім алуда ерекше қажеттіліктері бар балалардың ерекшеліктері мен қажеттіліктерін қамтиды. Тараулар Қазақстан Республикасының мемлекеттік қолдау көрсету шараларының қандай екенін және осы балалардың дамуына, білім алуына қалай көмек көрсетілетінін жан-жақты сипаттайды.

1. Көру қабілетінің бұзылуы
Бұл бөлімде көру қабілеті бұзылған балаларға қатысты ақпарат және олардың дамуы мен білім алуы үшін мемлекеттік қолдау шаралары ұсынылған.

  • Анықтама: Көру қабілетінің бұзылуы – көру қабілетінің жартылай немесе толықтай жоғалуы.
  • Себептері: Генетикалық факторлар, туа біткен аномалиялар, аурулар, жарақаттар.
  • Диагностика: Офтальмологтың қарауы, көру өткірлігін тексеру, көз ішіндегі қысымды өлшеу, офтальмоскопия.
  • Түрлері: Миопия, гиперметропия, астигматизм, катаракта, глаукома.
  • Түзету: Көзілдірік, контактілі линза қолдану, операциялар (лазерлік түзету, катарактаны жою).
  • Емдеу: Дәрі-дәрмекпен емдеу, физиотерапия, хирургиялық араласу.
  • Диагностика мамандары: Офтальмолог, оптометрист, оптик.

2. Есту қабілетінің бұзылуы
Бұл бөлімде есту қабілетінің бұзылуы бар балаларға қатысты ақпарат және мемлекеттік қолдау көрсету шаралары қамтылған.

  • Анықтама: Есту қабілетінің бұзылуы – есту қабілетінің жартылай немесе толықтай жоғалуы.
  • Себептері: Тұқым қуалайтын аурулар, инфекциялар (менингит, отит), бас сүйек жарақаттары.
  • Диагностика: Аудиометрия, импедансометрия, отоскопия.
  • Түрлері: Кондуктивті кереңдік, сенсоневральді кереңдік, аралас кереңдік.
  • Түзету: Есту аппараттары, кохлеарлы имплантанттар қолдану.
  • Емдеу: Дәрі-дәрмекпен емдеу, физиотерапия, хирургиялық араласу.
  • Диагностика мамандары: Аудиолог, отоларинголог, сурдолог.

3. Сөйлеу қабілетінің бұзылуы
Бұл бөлімде сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға қатысты ақпарат және қолдау шаралары көрсетілген.

  • Анықтама: Сөйлеу қабілетінің бұзылуы – дыбыстарды, сөздерді немесе фразаларды дұрыс айта алмау немесе қиындық туғызу.
  • Себептері: Генетика, ми жарақаттары, туа біткен аномалиялар, дамудың кешеуілдеуі.
  • Диагностика: Логопедтік тексеру, аудиометрия, неврологиялық тексеру.
  • Түрлері: Дислалия, ринолалия, дизартрия, алалия.
  • Түзету: Логопедтік жұмыс, сөйлеу қабілетін дамытуға арналған арнайы әдістер қолдану.
  • Емдеу: Негізгі ауруды емдеу, физиотерапия, психотерапия.
  • Диагностика мамандары: Логопед, невролог, психиатр.

4. Тірек-қимыл аппаратының бұзылуы
Бұл бөлімде тірек-қимыл аппаратының бұзылуы бар балаларға арналған физикалық оңалту әдістері туралы ақпарат берілген.

  • Тірек-қимыл аппаратының бұзылуы: Қозғалыс пен үйлестіруге әсер ететін сүйек-бұлшықет жүйесінің дамуының бұзылуы.
  • Нерв-бұлшықет аурулары: Бұлшықеттер мен олардың жұмысын қамтамасыз ететін нервтердің зақымдануы.
  • Анықтама: Қол-аяқ немесе омыртқаның қозғалғыштығына әсер ететін аномалиялар немесе аурулар.
  • Себептері: Туа біткен аномалиялар, жарақаттар, инфекциялар.
  • Диагностика: Ортопедиялық тексеру, рентген, МРТ.
  • Түрлері: ДЦП, сколиоз, бұлшықет дистрофиясы.
  • Түзету: Физикалық оңалту, ортопедиялық құралдар қолдану.
  • Емдеу: Дәрі-дәрмекпен емдеу, физиотерапия, хирургиялық араласу.
  • Диагностика мамандары: Ортопед, невролог, физиотерапевт.

5. Интеллектуалдық бұзылыс
Бұл бөлім интеллектуалдық бұзылыстары бар балалардың білімі мен қолдауына қатысты мәселелерді қарастырады.

  • Анықтама: Интеллектуалдық бұзылыс – когнитивтік қабілеттердің төмендеуі, білім алуда және бейімделуде қиындықтардың туындауы.
  • Себептері: Генетикалық факторлар, туу жарақаттары, инфекциялар.
  • Диагностика: Психологиялық тестілеу, нейропсихологиялық тексеру.
  • Түрлері: Ақыл-ой кемістігі, Дауна синдромы.
  • Түзету: Арнайы білім беру бағдарламалары, жеке көзқарас.
  • Емдеу: Психотерапия, дәрі-дәрмекпен емдеу.
  • Диагностика мамандары: Психолог, психиатр, дефектолог.

6. Психикалық дамудың кешеуілдеуі (ПДК)
Бұл бөлім психикалық дамудың кешеуілдеуі бар балаларды қолдау туралы ақпарат береді.

  • Анықтама: ПДК – когнитивтік және эмоциялық функциялардың дамуының кешеуілдеуі.
  • Себептері: Генетикалық факторлар, қоршаған ортаның әсері, инфекциялық аурулар.
  • Диагностика: Психологиялық және педагогикалық тексеру.
  • Түрлері: Сөйлеу, ақыл-ой, эмоциялық дамудың кешеуілдеуі.
  • Түзету: Психологиялық-педагогикалық қолдау, жеке оқыту бағдарламалары.
  • Емдеу: Психотерапия, дәрі-дәрмекпен емдеу.
  • Диагностика мамандары: Психолог, дефектолог, педагог.

7. Эмоционалды-еріктік саладағы бұзылыс
Бұл бөлімде балалардың эмоционалды-еріктік саладағы бұзылыстарына және мемлекеттік қолдау шараларына қатысты ақпарат берілген.

  • Анықтама: Эмоционалды-еріктік саладағы бұзылыс – эмоциялар мен ерік процестерін басқарудағы қиындықтар.
  • Себептері: Генетикалық факторлар, жарақаттар, отбасылық мәселелер.
  • Диагностика: Психологиялық тексеру, мазасыздық және депрессия деңгейін бағалау тестілері.
  • Түрлері: Эмоционалдық тұрақсыздық, мазасыздық бұзылыстары, депрессия.
  • Түзету: Психотерапия, әлеуметтік-психологиялық қолдау.
  • Емдеу: Дәрі-дәрмекпен емдеу, когнитивті-бихевиоралды терапия.
  • Диагностика мамандары: Психолог, психотерапевт, психиатр.

Бұл бөлімдер ата-аналарға, педагогтарға және медицина қызметкерлеріне білім алуында ерекше қажеттіліктері бар балалардың дамуын және оқытуын тиімді қолдауға көмектеседі, Қазақстанда қолжетімді мемлекеттік ресурстар мен бағдарламаларды пайдалана отырып.