Терроризмге қарсы қауіпсіздік

Жарылғыш құрылғы анықталған кездегі әрекеттер

1. Қайда хабар беру керек?

  1. Мектеп әкімшілігі
    • Егер сіз күдікті затты (мысалы, түйіншек, пакет, сөмке және т.б.) байқасаңыз, дереу кез келген мұғалімге, сынып жетекшісіне немесе күзетшіге хабарлаңыз. Мектеп әкімшілігі шұғыл қызметтермен байланысады және қауіпсіздік шараларын ұйымдастырады.
  2. Құқық қорғау органдары
    • Полиция (102): тікелей қауіп төнсе немесе мектеп әкімшілігіне хабарлағаннан кейін де жедел әрекет қажет болса, осы нөмірге қоңырау шалыңыз.
  3. Бірыңғай кезекшілік-диспетчерлік қызмет (112)
    • Құтқару қызметтері мен полицияға арналған әмбебап нөмір. Қоңырау шалғанда күдікті заттың қай жерде, қашан табылғаны туралы мүмкіндігінше толық ақпарат беріңіз.
  4. Антитеррорлық «ыстық желі» (110)
    • Террорлық сипаттағы белгілер немесе қауіптер туралы хабар беруге арналған арнайы нөмір.
  5. Жедел медициналық көмек (103)
    • Егер зардап шеккендер болса немесе денсаулыққа қауіп туындаса, жедел жәрдем шақырыңыз.

2. Ешқашан жасауға болмайтын әрекеттер

  1. Күдікті затқа қол тигізбеңіз
    • Тапқан затты ұстамаңыз, орнын өзгертпеңіз, ашпаңыз. Ешқандай абайсыз қимыл жарылыс немесе басқа да қауіпті жағдайға соқтыруы мүмкін.
  2. Жарылғыш затты өз бетіңізбен залалсыздандыруға тырыспаңыз
    • Мұнымен тек арнайы мамандар айналысады. Өз бетінше әрекет ету жағдайды ушықтыруы мүмкін.
  3. Күдікті заттың маңында ұялы телефонды қолданбаңыз
    • Электромагниттік толқындар жарылысты тудыруы ықтимал. Сондай-ақ рация, Bluetooth құрылғылары және басқа да радиотолқын тарататын құралдарды пайдаланбаған жөн.
  4. Паника туғызбаңыз
    • Айқайламаңыз, дәлелсіз қауесет таратпаңыз, сабыр сақтап, ересектердің нұсқауларын нақты орындаңыз.

3. Қандай әрекеттер жасау керек?

  1. Жағдайды бағалаңыз
    • Күдікті затты байқасаңыз, ең алдымен өз қауіпсіздігіңізге көз жеткізіңіз. Мүмкін болса, айналадағы адамдарды ескертіп, қауіпсіз арақашықтыққа шегініңіз.
  2. Мектеп әкімшілігіне дереу хабарлаңыз
    • Мұғалімге немесе мектептің кез келген қызметкеріне тез арада хабар беріңіз.
  3. Жедел қызметтерге дереу қоңырау шалыңыз
    • Егер мектеп әкімшілігіне хабарлауға мүмкіндік болмаса немесе өте шұғыл жағдай болса, 112, 102, 110 нөмірлеріне қоңырау шалыңыз.
  4. Арнайы қызмет көліктерінің еркін кіруін қамтамасыз етіңіз
    • Мүмкіндік болса, полиция немесе құтқару қызметкерлеріне күдікті заттың нақты тұрған жерін және қауіпсіз жолды көрсетіңіз (немесе көрсетуге көмектесіңіз).
  5. Байланыста болыңыз
    • Полиция немесе құтқару қызметтері келгенше күтіңіз. Қажет болған жағдайда қосымша ақпарат беруді ұмытпаңыз.

4. Жедел қызмет нөмірлері

  • Бірыңғай кезекшілік-диспетчерлік қызмет – 112
  • Полиция – 102
  • Антитеррорлық «ыстық желі» – 110
  • Жедел медициналық көмек – 103

Маңызды ескерту

Барлық әрекет мектеп әкімшілігі мен құзыретті органдардың нұсқауларына сәйкес орындалуы тиіс. Ең алдымен сабыр сақтап, қауіп туралы бірден хабар беріңіз және мамандардың нұсқауларын қатаң орындаңыз.

Эвакуациялау кезіндегі әрекеттер

1. Эвакуация кезіндегі жалпы қағидалар

  1. Сабыр сақтау
    – Қорқыныш пен үрейге бой алдырмаңыз, асығыстыққа жол бермей, өзіңізді қолға алып әрекет жасаңыз.
  2. Эвакуация жоспарын бұлжытпай орындау
    – Әр мектепте эвакуация жоспары жасалып, негізгі және қосалқы шығатын есіктер көрсетіледі. Сол сызбаға қатаң түрде сүйеніңіз.
  3. Басқаларға көмектесу
    – Көмекке мұқтаж кіші жастағы оқушыларға, егде тартқан адамдарға немесе мүмкіндігі шектеулі жандарға жанашырлықпен жәрдемдесіңіз.

2. Эвакуацияның қадамдық нұсқаулығы

  1. Дабыл сигналы немесе хабарлау
    • Дабыл сигналы берілгенде (дыбыстық белгі, дауыс зорайтқыш арқылы хабарлама):
      • Дереу сабақты тоқтатып, мұғалімнің немесе мектеп әкімшілігінің нұсқауын мұқият тыңдаңыз.
  2. Жинақталу және сапқа тұру
    • Сыныпта болсаңыз, тез әрі тыныш бәріңіз топтасыңыз.
    • Тек ең қажет заттарыңызды (құжат, телефон) алыңыз. Артық заттарды жинауға уақыт жоғалтпаңыз.
  3. Ғимараттан шығу
    • Сыныптан шығарда бір-біріңізді итермей, қатар немесе колоннамен жүріңіздер.
    • Жүгірмеңіз, шулы әрекет жасамаңыз.
    • Егер түтін немесе көру мүмкіндігі нашар аумақ болса, аузыңыз бен мұрныңызды ылғал орамалмен не киіммен жабыңыз.
  4. Эвакуация маршрутымен қозғалу
    • Дәліздер мен қабырғаларда ілініп тұрған эвакуация жоспарына қарап немесе мұғалімнің, кезекші қызметкердің нұсқауына сүйеніп, белгіленген есіктер мен баспалдақтар арқылы шығыңыз.
    • Мұғалімдер мен жауапты адамдардың нұсқауын тыңдап, керек болса қателеспей дұрыс жолды таңдаңыз.
  5. Баспалдақтар мен шығатын есіктерді пайдалану
    • Эвакуацияның ең жақын есіктері мен баспалдақтарын қолданыңыз, лифтке кірмеңіз.
    • Адам көп жиналып қалса, сабыр сақтап, айналаңызға көмек көрсетіп, үлкендерге жол беріңіз.
  6. Қауіпсіз аумақта жиналу
    • Ғимараттан шыққан соң, эвакуация жоспарында немесе мектеп әкімшілігі белгілеген жерде (көбіне мектеп ауласы немесе арнайы алаң) жиналыңыз.
    • Сынып болып бірге тұрыңыз, сонда мұғалім кімнің бар, кімнің жоғын тез анықтай алады.
  7. Алдағы нұсқауды күту
    • Мектеп әкімшілігі немесе төтенше жағдай мамандары толық рұқсат бергенше сол жерде болыңыз.
    • Әрі қарай не істеу керектігін айтқанша өз бетіңізше кетпеңіз.
  8. Жағдай туралы хабар беру
    • Егер біреудің денсаулығы күрт нашарлап кетсе, дереу мұғалімге не медициналық қызметкерге хабарлаңыз (қажет болса 103-ке қоңырау шалыңыз).

3. Маңызды ескерту

  • Паникаға жол бермеңіз, айқай-шусыз әрекет етіңіз – әйтпесе жарақат алу немесе шығынға ұшырау қаупі жоғарылайды.
  • Дәлізде, есік пен баспалдақ маңында бөгет жасамаңыз – ешкімнің жолын жаппаңыз, тез қозғалуына мүмкіндік беріңіз.
  • Әкімшілік пен төтенше жағдай қызметкерлерінің нұсқауына құлақ асыңыз – олар жағдайды шұғыл әрі дұрыс шешуді жақсы біледі.

Есте сақтаңыз

Эвакуация кезінде тәртіп пен өзара көмек аса маңызды. Қауіп төнген жағдайда әкімшілікке хабар беріңіз, шұғыл қызметтерге (112, 102, 103) қажет болса дереу қоңырау шалыңыз және мамандардың айтқанын бұлжытпай орындаңыз.

Кепілге алынғандардың жүрістұрыс ережелері

1. Құқық қорғау органдарына дереу хабар беру

  • Егер сіз кепілге алынбаған болсаңыз, алайда осындай жағдайдың куәсі болсаңыз немесе мектепте кепілге алу оқиғасы болғанын білсеңіз:
    • Полицияға (102) қоңырау шалыңыз
    • Бірыңғай кезекшілік-диспетчерлік қызметке (112) хабарласыңыз
    • Антитеррорлық «ыстық желіге» (110) де ақпарат беруіңізге болады
  • Хабар беру кезінде келесі деректерді мүмкіндігінше нақты көрсетіңіз:
    • Оқиға болған жерді, мекенжайды
    • Шабуыл жасағандардың шамамен саны мен кепілге алынған адамдардың саны
    • Бейбіт адамдарға төнуі мүмкін қауіп дәрежесі
    • Қылмыскерлердің киімі, қаруы, сөйлеу мәнері мен ерекшеліктері
    • Өзге де пайдалы ақпарат (мысалы, зардап шеккендердің жағдайы)

2. Кепілге алынған адамдарға арналған ережелер

2.1 Не істеуге болады және керек

  1. Сабырлы болуға тырысыңыз
    • Қайғырғаныңызды, қорыққаныңызды көрсетпеңіз, дауысты көтермеңіз, үрейге берілмеңіз.
    • Үндемей не байыппен жауап берген жөн; қолыңыздан келсе, тіпті аз сөйлегеніңіз дұрыс.
  2. Тапсырманы орындаңыз
    • Шабуыл жасаушылардың бұйрықтарын сөзсіз орындаңыз (егер сізге немесе өзгелерге тікелей қауіп төнбесе).
    • Қарсыласу, керісінше, қылмыскердің агрессиясын күшейтеді.
  3. Күдікті мәліметтерді есте сақтаңыз
    • Шабуыл жасаушылардың түр-сипаты, киімдері, сөйлеу мәнері, қарулануы, мінез-құлықтары, пайдаланған заттары.
    • Бұл ақпарат кепілді босату операциясында немесе кейін тергеу кезінде өте маңызды.
  4. Жанындағыларды қолдап, сабырға шақырыңыз
    • Ересектер балаларға және қарт кісілерге қосымша қолдау көрсете алады: қорқынышын жеңуге көмектесу, су-азық тауып беру, жағдайды түсіндіру.
  5. Шұғыл қызметтердің командасын күтіңіз
    • Тәртіп сақшылары немесе арнаулы жасақ кіріскен кезде олардың нұсқауларын бұлжытпай орындаңыз (мысалы, «қол көтер», «жерге жат» деген бұйрықтар болса, бірден орындаңыз).

2.2 Не қатаң тыйым салынады?

  1. Себепсіз қарсыласу
    • Жеке шабуылдау немесе қарсылық көрсету шабуылдаушыларды одан әрі өшіктіріп, адам шығынына әкелуі мүмкін.
  2. Қылмыскерлерге дауыс көтеру не оларды тілдеу
    • Ашық жанжалға бармаңыз, үрейленген не ашулы қылмыскердің әрекеті агрессияға ұласуы ғажап емес.
  3. Резкі қимыл-қозғалыс жасау, артық ымдау
    • Мұндай әрекеттер шабуылдаушыларға қауіп немесе қашуға әрекет ретінде көрінуі мүмкін.
  4. Телефонды немесе басқа байланыс құралдарын рұқсатсыз пайдалану
    • Егер қылмыскерлерге байқалып қалсаңыз, ашуландырып алуыңыз ықтимал.
    • Тек қауіпсіз жағдайда, олар сезік тудырмайтындай мүмкіндік болса ғана хабар беруге тырысыңыз.
  5. Арандатушы өсек-әңгіме тарату, дүрліктіру
    • Басқаларды қорқытып, үрейлендіретін әңгімелер айту – жағдайды ушықтырады, сабыр мен сенімділікті төмендетеді.

Қорытынды ескерту

Егер кепілге алынсаңыз, өзіңіздің және айналадағы адамдардың қауіпсіздігін басты орынға қойыңыз. Ең маңыздысы – сабырлық сақтау және жағдайды ушықтырмау. Кез келген мүмкіндік туған жағдайда полицияға (102, 112, 110) немесе жауапты адамдарға шұғыл хабар беруді ұмытпаңыз.

Лауазымды тұлғалардың міндеттері

1. Мектеп директорының әкімшілік-шаруашылық ісі жөніндегі орынбасары

  1. Кіргізу және ішкі объектілік режимді ұйымдастыру
    • Мектеп аумағына оқушылар, қызметкерлер және келушілердің рұқсатпен кіру тәртібіне бақылау жасайды.
    • Бейнебақылау жүйесі мен басқа да күзет құралдарының үздіксіз жұмыс істеуін қадағалайды.
  2. Техникалық қауіпсіздік пен материалдық базаның жай-күйін қамтамасыз ету
    • Дабыл беру жүйесі, бейнебақылау, өрт дабылы, төтенше жағдай кезіндегі хабарландыру құралдары мен кіруді басқару жүйелерінің жұмысқа жарамдылығын тексереді.
    • Инженерлік-техникалық желілерге (жарық, электр, желдету, т.б.) жоспарлы тексерулер ұйымдастырады, олардың қауіпсіздік талаптарына сай болуын бақылайды.
  3. Құқық қорғау органдарымен және жедел қызметтермен өзара іс-қимыл
    • Қажет болған жағдайда (112, 102, 110 нөмірлері) тиісті органдарға жүгініп, қауіпті жағдайлардың алдын алу және оларды болдырмау шараларын жүргізеді.
    • Құқық қорғау органдарынан берілетін нұсқаулықтарды орындауға және олар ұсынған қосымша қауіпсіздік шараларын (қосымша есік орнату, турникет қою, т.б.) ұйымдастыруға жауапты.
  4. Нұсқаулықтар мен жаттығуларды өткізуге жауапкершілік
    • Басқа орынбасарлармен бірлесе отырып, эвакуация жоспарын әзірлейді және оның орындалуын бақылайды.
    • Оқу-жаттығу шараларына техникалық қолдау көрсетеді (дабыл қоңырауын тексеру, апаттық есіктердің дайындығын қарау, т.б.).
  5. Мектеп аумағында тәртіп сақтау
    • Мектеп ішін (сыныптар, дәліздер, спорт және акт залдары), сондай-ақ іргелес аумақты ретке келтіруге, қажетсіз заттармен үйіліп қалмауына жауапты.
    • Күдікті зат байқалса, тиісті лауазымды тұлғаларға немесе құқық қорғау органдарына шұғыл хабар береді.

2. Мектеп директорының тәрбие және оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары

  1. Қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, тәрбие процесін ұйымдастыру және үйлестіру
    • Оқушылардың қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға арналған іс-шаралар жоспарлайды (сынып сағаттары, викториналар, антитеррорлық тақырыптағы кездесулер).
    • Мұғалімдерге оқушыларға қауіп-қатер туындаған кезде (эвакуация, күдікті заттар, кепілге алу жағдайлары) не істеу керектігін еске салып отыруды тапсырады.
  2. Педагогтар мен оқушылардың қауіпсіздік ережелерін сақтауын қадағалау
    • Үзіліс кезінде, мектеп ғимаратына кіру-шығу барысында оқушылардың тәртібін бақылайды.
    • Мектеп аумағына бөтен адамдардың кіруіне, оқушылардың рұқсатсыз мектептен шығуына жол бермеуге көмектеседі.
  3. Алдын алу жұмыстарын ұйымдастыру
    • Әлеуметтік педагогтармен, психологтармен және сынып жетекшілерімен бірлесіп, зорлық-зомбылыққа, экстремизм мен буллингке қарсы әңгімелер өткізеді.
    • Ата-аналармен бірлесе отырып, құқық бұзушылықтың алдын алуға және қауіпсіздік мәдениетін нығайтуға бағытталған шаралар өткізеді.
  4. Тәрбиелік жұмысқа жауапты органдармен және мамандармен байланыс
    • Мектепке құқық қорғау органдарының, ТЖ (Төтенше жағдайлар) қызметінің, медицина қызметкерлерінің өкілдерін шақырып, қауіпсіздік бойынша дәрістер мен жаттығулар ұйымдастырады.
    • Мұғалімдердің біліктілігін арттыру мақсатында қауіпсіздік тақырыбында әдістемелік семинарлар өткізеді.
  5. Психологиялық ахуал мониторингі
    • Оқушылар арасындағы жанжалдарды бақылап, оларды уақытылы шешуге күш салады.
    • Төтенше жағдайлар (теракт қаупі, агрессивті іс-әрекет) туындаған жағдайда, дереу мектеп әкімшілігіне және құзыретті органдарға хабарлайды.

3. Кезекші күзетші

  1. Кіргізу тәртібін қамтамасыз ету
    • Келушілерді (оқушылар, мұғалімдер, ата-аналар, бөгде адамдар) көзбен шолып тексереді, қажет болған жағдайда сөмкелерін қарайды (өз құзыреті шегінде).
    • Келушілерді тіркеу журналын жүргізеді немесе рұқсат қағаздарын береді, жеке куәліктерін тексереді (мектепте орнатылған тәртіп бойынша).
  2. Қоршаған ортаға үздіксіз бақылау жасау
    • Бейнебақылау камералары арқылы мектеп аумағына, дәліздерге, кіру-шығу жолдарына назар аударады.
    • Мектеп маңында жүрген күдікті адамдарды байқаса, дереу әкімшілікке не құқық қорғау органдарына хабарлайды.
  3. Төтенше жағдайларға жедел әрекет ету
    • Күдікті зат, жанжал, бөтен адамдардың заңсыз кіруі немесе теракт қаупі байқалса:
      • Мектеп директорының әкімшілік-шаруашылық ісі жөніндегі орынбасарына немесе кезекші әкімшіге дереу хабар береді.
      • Қажет жағдайда полицияға (102) немесе 112-ге телефон шалып, мән-жайды түсіндіреді.
    • Алғашқы медициналық көмекті көрсетуді білсе, зардап шеккендерге жәрдем береді (жедел жәрдем келгенге дейін).
  4. Ішкі тәртіп пен қауіпсіздік техникасын сақтау
    • Мектеп ішіндегі негізгі нысандарға (акт залы, спорт залы, асхана, қойма) жіті назар аударады.
    • Эвакуациялық есіктер мен жолдардың жабық болмауын, бөгетсіз ашылуын қадағалайды.
  5. Құжаттама жүргізу
    • Кезекшілік журналы мен оқиғалар журналын толтырып отырады.
    • Төтенше жағдайлар бойынша жазбаларды нақты жүргізіп, мектеп басшылығына береді.

Маңызды ескерту

Әрбір лауазымды тұлға өз құзыреті аясында мектептің ішкі тәртібін және Қазақстан Республикасының заңнамасын басшылыққа ала отырып әрекет етеді. Олар бір-бірімен және құқық қорғау органдарымен тығыз байланыс орнатып, терроризмнің және басқа да заңбұзушылықтардың алдын алуға, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жауапты.